6-1-2 تاثیر پیش تیمار بذربرکاهش خسارت ناشی از عوامل بیماریزا21
2-2 انواع پیش تیمار21
1-2-2 هیدروپرایمینگ21
2-2-2 اسموپرایمینگ21
3-2-2 هالوپرایمینگ21
4-2-2 ماتریکوپرایمینگ21
5-2-2 ترموپرایمینگ21
6-2-2 هورموپرایمینگ21
7-2-2 بیو پرایمینگ21
3-2 پیش تیمار ذرت25
4-2 اثرات مفید و محاسن پرایمینگ26
1-4-2 اثر بر جوانه زنی واستقرار گیاهچه26
2-4-2 اثر بر سنتز پروتیئین ها28
3-4-2 اثر بر سنتزاسید نوکلئیک28
4-4-2 اثر بر تقسیم سلولی29
5-4-2 اثر بر نفوذپذیری غشاء29
6-4-2 افزایش مقاومت گیاه در برابر تنش ها30
7-4-2 اثر بر خواب بذر31

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

8-4-2 اثر بر وقایع ترمیم و فساد بذر31
5-2 جنبه های منفی پرایمینگ32
6-2 تنش شوری33
7-2 وضعیت خاک های شور در جهان34
8-2 خاکهای شور در ایران34
9-2 طبقه بندی خاک های شور35
1-9-2- خاک های شور35
2-9-2 خاکهای سدیمی35
3-9-2 خاک های شور- سدیمی36
10-2 طبقه بندی گیاهان براساس واکنش آنها به شوری36
11-2 اثرات ظاهری تنش شوری بر گیاه37
12-2 اثرات فیزیولوژیک تنش شوری برگیاه39
1-12-2 تنش اسمزی ناشی از تنش شوری39
2-12-2- تنش سمییت یونی ناشی از شوری40
3-12-2 تنش عناصرغذایی ناشی از شوری40
13-2 معیارهای تحمل نسبت به شوری41
14-2 روشهای ارزیابی تحمل به شوری گیاهان41
15-2 مقاومت گیاهان در برابر شوری42
16-2 سازوکارهای مقاوم به شوری42
17-2 تحقیقات انجام شده در رابطه با شوری در گیاهان زراعی43
1-17-2 جوانه زنی43
2-17-2 رشد رویشی46
3-17-2 غلظت پروتئین کل48
4-17-2 عملکرد دانه و محتوی روغن49
فصل سوم:مواد و روش ها51
1-3 تاریخ و موقعیت جغرافیایی و وضعیت اقلیمی محل اجرای آزمایش51
2-3 طرح آزمایشی52
3-3 روش کار در آزمایشگاه52
4-3 اسمو پرایمینگ با پلی اتیلن گلیکول53
5-3 روش کار در گلخانه54
6-3 روش آماری تجزیه وتحلیل داده ها.56
فصل چهارم:نتایج و بحث57
1-4 آزمایشگاه57

1-1-4 درصد جوانه زنی57
2-1-4 سرعت جوانه زنی57
3-1-4 وزن تر وخشک ریشه چه59
4-1-4 طول ریشه چه60
5-1-4- وزن تر و خشک کلئوپتیل62
6-1-4 طول کلئوپتیل63
7-1-4 وزن تر وخشک گیاهچه63
8-1-4 طول گیاهچه64
9-1-4 بنیه بذر68
10-1-4 ضریب آلومتری69
11-1-4 نسبت وزن خشک ریشه چه به وزن خشک کلئوپتیل70
2-4 گلخانه74
1-2-4 وزن تر و خشک ریشه74
2-2-4 وزن تر و خشک ساقه74
3-2-4 وزن تر و خشک برگ75
4-2-4- ارتفاع بوته78
5-2-4 طول و عرض برگ78
6-2-4 کلروفیلa وb79
7-2-4 کارتنوئید80
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات83
1-5 نتیجه83
2-5 پیشنهادات84
فصل ششم: منابع مورد استفاده85

فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 1-4 نتایج تجزیه واریانس در شرایط آزمایشگاه66
جدول 2-4 مقایسه میانگین ها در شرایط آزمایشگاه67
ادامه جدول 1-4 نتایج تجزیه واریانس در شرایط آزمایشگاه71
ادامه جدول 2-4 مقایسه میانگین ها در شرایط آزمایشگاه72
جدول 3-4 نتایج تجزیه واریانس درشرایط گلخانه76
جدول 4-4 مقایسه میانگین ها در شرایط گلخانه…77
ادامه جدول3-4 نتایج تجزیه واریانس در شرایط گلخانه81
ادامه جدول 4-4 مقایسه میانگین ها در شرایط گلخانه882
جدول1-3 خلاصه آمار هواشناسی شهرستان شاهرود در طول فصل رشد ذرت درسال139151

فهرست شکلها

شکل 3-4 اثر متقابل شوری و پلی اتیلن گلایکول بر سرعت جوانه زنی68
شکل 1-4 اثر متقابل شوری و پلی اتیلن گلایکول بر طول ریشه چه59
شکل 2- 4 اثر متقابل شوری و پلی اتیلن گلایکول بر طول گیاهچه62
شکل 4-4 اثر متقابل شوری و پلی اتیلن گلایکول بر بنیه بذر73
شکل 5-4 اثر متقابل شوری و پلی اتیلن گلایکول ضریب آلومتری73
بررسی اثرات پیش تیمار بذر بر مولفه های جوانه زنی و رشد گیاهچه ذرت در شرایط تنش شوری
چکیده
به منظوربررسی اثرات پیش تیمار بذر بر مو لفه های جوانه زنی و رشد گیاهچه ذرت تحت شرایط تنش شوری آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در چهار تکرار به صورت آزمایشگاهی و گلدانی در سال 91- 90 در آزمایشگاه و گلخانه مرکز آموزش کشاورزی شاهرود انجام شد. فاکتور اول شامل 4 سطح شوری صفر(شاهد)،3 ،6، 9 دسی زیمنس برمتر مربع و فاکتور دوم شامل پیش ‌تیمار پلی اتیلن گلایکول6000 در چهار سطح صفر(شاهد)، 100، 200 و 400 گرم در لیتربود. نتایج حاصل از بررسی های آزمایشگاهی نشان دادند که اثر شوری بردرصد جوانه زنی و وزن خشک کلئوپتیل در سطح 5 درصد وبرصفات سرعت جوانه زنی، وزن تر و خشک و طول ریشه چه و وزن تر کلئوپتیل و طول کلئوپتیل، وزن تر و خشک و طول گیاهچه، سرعت رشد گیاهچه، بنیه بذر،ضریب آلومتری و نسبت وزن خشک ریشه چه به کلئو پتیل در سطح یک درصدمعنی داربود. همچنین اثر پلی اتیلن گلایکول برصفات سرعت جوانه زنی، وزن تر و خشک و طول ریشه چه و وزن تر و خشک و طول کلئوپتیل، وزن تر و خشک و طول گیاهچه، سرعت رشد گیاهچه، بنیه بذر،ضریب آلومتری و نسبت وزن خشک ریشه چه به کلئو پتیل در سطح یک درصدمعنی دار بود. اثرمتقابل بین شوری و پلی اتیلن گلایکول برسرعت جوانه زنی در سطح 5 درصد و برطول ریشه چه،وزن خشک گیاهچه، طول گیاهچه ، بنیه بذر، ضریب آلومتری در سطح یک درصد معنی دارشد. نتایج حاصل از آزمایشات گلخانه ای نشان دادکه اثر شوری بروزن تر و خشک برگ، عرض برگ، کلروفیلa در سطح 5 درصد معنی دار بود و بروزن تر وخشک ریشه، وزن تر وخشک ساقه، ارتفاع بوته، طول برگ، کلروفیل b ،کارتنوئید در سطح یک درصد معنی دارشد. اثر پلی اتیلن گلایکول بر کلروفیل a در سطح 5 درصد معنی دار بودو بروزن تر و خشک ریشه، وزن تر و خشک برگ، وزن تر وخشک ساقه، ارتفاع بوته، طول برگ،عرض برگ، کلروفیل b،کارتنوئید در سطح یک درصد معنی دارشد. نتایج حاصل از این آزمایش نشان داد که پیش تیمار بذر بامحلول 100 گرم درلیتر پلی اتیلن گلایکول 6000 باعث بهبود مولفه های جوانه زنی و رشد گیاهچه ذرت شد.
کلمات کلیدی: ذرت، تنش شوری، پلی اتیلن گلایکول، پیش تیمار.

مقدمه
ذرت پس از گندم وجو سومین غله مهم جهان می باشد.در درجه اول ذرت برای تولید دانه و در درجه دوم به منظور تولید علوفه و ماده خام تولیدات صنعتی کشت می شود .دانه ذرت هم برای انسان وهم برای حیوان مصرف می شود قسمتهای رویشی گیاه وقتی سبز هستند قطع یا خشک می شوند و یا بصورت سیلو برای مصرف دام مورد استفاده قرار می گیرند. درحال حاضر سطح زیر کشت آن در ایران 350000 هکتار با مقدار تولید 2میلیون تن می باشد.
ذرت در مناطق گرمتر نواحی معتدل و نواحی مرطوب رشد می کند. در ایران از کل 165 میلیون هکتار سطح کشور، مساحتی درحدود 5/23 میلیون هکتار که معادل 2/14درصد از کل سطح کشور می باشد به درجات مختلف با مسائل شوری ، سدیم (قلیائی) بودن، زهدار و ماندابی بودن روبروست. علل اصلی شوری اراضی زراعی کشور که عمدتاً دراقلیم های خشک و نیمه خشک واقع می باشند، مهاجرت املاح محلول از عمق به سطح خاک در اثر تبخیر شدید رطوبت و کمبود بارندگی و ناکافی بودن آب آبیاری جهت شستشوی نمکهای تجمع یافته در عمق خاک زراعی است. در حال حاضر با توجه به این که بخشی از منابع آب و خاک شور مورد بهره برداری قرار می گیرد . دستیابی به ارقام متحمل به شوری که دارای عملکرد بیشتری در شرایط تنش شوری باشند به عنوان یکی از راه حل ها ی مقابله با این تنش مطرح است . بررسی اثر شوری بر سرعت و درصد جوانه زنی و همچنین رشد ریشه چه و ساقه چه در بسیاری از گیاهان زراعی نشان داده است که تنش شوری در مرحله جوانه زنی یک آزمون قابل اطمینان در ارزیابی تحمل بسیاری از گونه ها است . زیرا شوری باعث کاهش درصد و سرعت جوانه زنی و همچنین کاهش رشد ریشه چه و ساقه چه می گردد et al., 2001)،Ghoulam) Munns, 2002) ). شرط اساسی برای دستیابی به محصول در یک زراعت فراهم بودن شرایط استقرار گیاه زراعی و یا توانمند بودن گیاه زراعی در استقرار و ایجاد سطح سبز اولیه می باشد . تنش شوری به عنوان یکی از مهمترین عوامل جلوگیری کننده از جوانه زنی یکنواخت بذور و استقرار گیاهان زراعی در اینگونه مناطق مطرح می باشد (2003 . .(Demir et al.,سرعت و درصد جوانه زنی بذور از جمله مهمترین عواملی است که تحت تأثیر شوری قرار می گیرد. کاهش سرعت رشد و درصد جوانه زنی احتمالاً به دلیل آن است که تنش شوری علاوه بر مسمومیتی که در گیاه ایجاد می کند باعث پایین رفتن پتانسیل اسمزی محیط بذر یا ریشه شده و رشد آنها را با مشکل مواجه می سازد .(Demir et al., 2003)
شوری آب و خاک در مناطق خشک و نیمه خشک می تواند به شدت تولید محصول را محدود نماید و دراین مناطق از اهمیت بیشتری برخورداراست. به نظر می رسد حدود 25 درصد اراضی آبی زمین های کشاورزی در نواحی خشک و نیمه خشک جهان به علت فقدان مدیریت صحیح تحت تنش شوری قرار گرفته اند FAO, 2000)). با توجه به روند افزایش اراضی شور در ایران و محدود بودن افزایش عملکرد از طریق افزایش سطح کاشت، لازم است که به این عامل محیطی توجه خاصی مبذول و کشت گیاهان متحمل به شوری توسعه یابد.
ازطرفی شوری یکی از مهمترین تنش های محیطی می باشد روی جوانه زنی و سبز شدن گیاهان ودرصد جوانه زنی ورشد گیاهچه تاثیر منفی داشته و رشد گیاه را محدود کرده و این امر در تقابل نیاز روز افزون بشر به مواد غذایی است.
یکی از موانع عمده عملکرد و تولید بالای گیاهان زراعی فقدان استقرار یکنواخت گیاه است که به خاطر شرایط نامناسب خاکی و آب و هوایی است (Mevale et al.,2003). بذور گاهی اوقات در بسترهایی کاشت می شوند که به دلیل عدم بارندگی درزمان کاشت رطوبت نامناسبی دارند(Angadi and Entz, 2002). که نتیجه آن سبز شدن ضعیف و غیر یکنواخت گیاهچه است (Mevale et al.,2003) .
امروزه بخشی از محققان فعال در حوزه بذر، مشغول تحقیقاتی بر روی تیمار‌های پیش از کاشت بذر1 هستند. تحقیقات متعددی اثبات کرده است که اعمال این تیمار‌ها توسط زارعین قبل از کاشت بذر به خصوص در شرایط نامساعد محیطی و بستر غیر بهینه بذر، می‌تواند جوانه‌زنی و رشد و نمو را در ابتدای دوره زیستی بهبود بخشیده و باعث استقرار هر چه بهتر گیاهچه شود. این امر سبب استفاده مطلوب‌تر گیاه از نهاده‌های موجود شده و در نهایت می‌تواند سبب افزایش کمی و کیفی محصول گردد. در کل به این تیمار‌ها پرایمینگ بذر اطلاق می‌شود (سلطانی و همکاران،1386). هیدروپرایمینگ در کاهش خطرات استقرار گیاهچه در شرایط تنش خشکی موثر می‌باشد و به بذر اجازه می‌دهد تا رشد یکنواختی را در شرایط بارندگی‌های نامنظم داشته باشد. همچنین بذور را هیدراته کرده، استفاده از مواد شیمیایی را به حداقل رسانده و باعث بهبود بنیه بذر و رشد گیاهچه می‌شود(جلیلیان و خدابنده،1375).
همچنین اثرات سودمند تیمار کردن بذر در فعالیت‌های مزرعه‌ای در گیاهانی مثل گندم، چغندرقند، ذرت و سویا گزارش شده است(Parera and Cantliffe,1994;Singh,1995;Sadeghiyan and Yavari,2004). رشید و همکاران گزارش کردند، تیمار کردن بذرجو، باعث بهبود استقرار گیاهچه در شرایط تنش شوری و خشکی می‌گردد (Rashid et al., 2002).
برای عمل پرایمینگ مزایای زیادی از جمله افزایش قوه نامیه، افزایش سرعت جوانه‌زنی در شرایط درجه حرارت پایین، کوتاه‌کردن متوسط زمان جوانه‌زنی، افزایش عملکرد ریشه، افزایش قدرت جوانه‌زنی و استقرار گیاهچه در شرایط آلودگی قارچی، افزایش قدرت جوانه‌زنی در شرایط شوری و خشکی، کاهش نیاز به آب جهت سبز‌شدن و در نهایت استقرار بهتر و بیشتر بوته در واحد سطح در گیاهان مختلف ذکر شده است (جلیلیان،1385). در همین راستا مطالعه ای تحت عنوان بررسی اثرات پیش تیمار بذر بر مولفه های جوانه زنی و رشد گیاهچه ذرت در شرایط تنش شوری در آزمایشگاه و گلخانه مورد مطالعه قرار گرفت.

فصل اول
کلیات

1-1 استعداد تولید در غلات
تاکنون افزایش عملکرد هم از راه ازدیاد سطح زیر کشت و هم از راه افزایش تولید را در واحد سطح موجب افزایش تولید محصول همگام به افزایش جمعیت شده است. با این وجود باید با به کار گیری شیوه های نوین کل تولید محصولات زراعی به ویژه غلات افزایش یابد. با گذشت زمان و افزایش میانگین تولید در واحد سطح ازدیاد عملکرد پیچیده تر خواهد شد(Gallagher,1984). با یک دید خوش بینانه به نظر می رسد افزایش عملکرد غلات در واحد سطح دسته کم به دو دلیل زیر هنوز امکان پذیرباشد:
الف- منابع تغییر ژنتیکی در غلات هنوز به طور کامل به خدمت گرفته نشده و با توجه به تنوع ژنتیکی در غلات هنوز منابع تغییر قابل استفاده زیادی وجود دارد که میتوان آنها را با روش های نوین به نژادی مولکولی مورد بهره گیری قرار داد و تا زمانی که این توانایی تغییر وجود دارد، برای افزایش عملکرد نیز زمینه وجود خواهد داشت (Gallagher,1984).
ب- عملکردی که هم اکنون در واحد سطح از مزارع غلات برداشت میشود، از میزان پتانسیل ژنتیکی عملکرد خیلی کمتر است و در بسیاری نقاط حتی به نصف آن هم نمیرسد (Gallagher,1984).بنابراین میتوان با برطرف کردن موانع تولید از راه انجام عملیات مناسب به زراعی و به نژادی زمینه ی بروز استعداد تولید را در ارقام کنونی یا ارقامی که در آینده اصلاح خواهند شد فراهم آورد (Bushuk and Rasper,1994).
افزایش روز افزون جمعیت جهان و به تبع آن تقاضای مضاعف نسبت به غذا سبب توجه کشاورزان به اراضی کم بازده شده است. گر چه توجه دست اندرکاران و مدیران بخش کشاورزی در اقصی نقاط جهان نسبت به تبدیل این اراضی به مزارعی حاصلخیز متمرکز می باشند، با این حال جای تردیدی نیست که بخشی از غذای مصرفی بشر باید از مناطقی به دست آید که شرایط برای تولید و پرورش محصولات در آنجا بهینه نمی باشد (Harris et al.,1999)
2-1 ذرت:
1-2-1 تاریخچه
گیاه ذرت احتمالا در مرکز یا جنوب غرب مکزیک در حدود 5000 سال پیش اهلی شدن و انتخاب ذرت شروع شده است. در مکزیک و امریکای مرکزی، شمال شرق ایالات متحده، ساحل شمالی امریکای جنوبی، رشته کوه های آند در مرکز برزیل، گروه های مختلف ارقام ذرت یافت شده است. در قرن شانزدهم اسپانیا و پرتغال ذرت را به سراسر جهان به سرعت توزیع کردند(Jones, 1985).
در اکثر کشور ها ذرت بیش از سایر غلات رشد کرده است و عملکرد دانه آن نیز از بقیه غلات بیشتر است. کشور های ایالات متحده، شوروی سابق، رومانی، یوگسلاوی، مجارستان، ایتالیا، چین، برزیل، مکزیک، افریقای جنوبی، آرژانتین و هند و اندونزی عمده ترین تولید کنندگان ذرت میباشند. دلیل اصلی این پراکندگی زیاد ، وجود محسنات فراوان ذرت میباشد. این دلایل شامل عملکرد زیاد در واحد کار انجام شده و واحد سطح میباشد. ذرت یک منبع غذایی قابل متراکم شدن است و به راحتی قابل انتقال است. پوسته های روی بلال آن را در برابر پرندگان و باران محافظت می کند. ذرت را میتوان در یک دوره طولانی برداشت و ذخیره کرد. همچنین میتوان به آن اجازه داد تا در مزرعه کاملا خشک شود تا برداشت به راحتی صورت گیرد. محصولات غذایی فراوان از ذرت به دست می آیند و ذرت به ترتیب جایگزین سورگوم و ارزن شده است (Jones, 1985).
ترکیب شیمیایی دانه ذرت بر اساس وزن خشک شامل حدود 77% نشاسته، 2% قند، 9% پروتئین، 5% چربی، 5% پنتوزان، و 2% خاکستر، میباشد (Purseglove, 1985).
2-2-1 ویژگی های گیاهشناسی ذرت
ذرت با نام انگلیسی Corn نام علمی .Zea mayz L و نام فرانسوی و آلمانی Mais از تیره Poaceae، گیاهی تک لپه و یک ساله از خانواده گرامینه است که دارای تنوع فنوتیپی بسیار زیادی است. ارقامی از ذرت با طول ساقه 60 سانتیمتر و 7 برگ تا ارقامی با ارتفاع 7 متر و 48 برگ وجود دارد طول برگها از 30 تا 150 سانتی متروعرض آنهااز4 تا 15 سانتیمتر متغیراست (راشد محصل و همکاران، 1376).
گل آذین ذرت از گل آذین گندم و جو متمایز است و اندام های نر و ماده در نقاط گوناگون یک بوته قرار گرفته اند. اندام نر ذرت که گل تاجی نامیده میشود، به صورت خوشه در بخش انتهایی بوته قرار دارد، به گونه ای که گرده افشانی به وسیله ی باد تسهیل میگردد . گل آذین ماده ذرت به صورت سنبله است که به آن بلال گفته می شود. به طور معمول در ارقام تجاری بیش از یک بلال تولید نمی شود. شمار برگها در هر ساقه و شاخص سطح برگ در ارقام دیررس زیادتر است (Tollenar and Dwyer,1999).
در هیبرید ها ی جدید ذرت برگها برای مدت طولانی تری سبز می مانند و عملکرد بیولوژیکی و شاخص برداشت زیادتر است (Pinthus, 1973).ذرت در اصل گیاهی روز کوتاه است، گر چه ذرت ها یی که در نواحی معتدله کشت میشوند، حساسیت چندانی به طول روز ندارند اما ذرت های نواحی گرمسیری روز کو تاه هستند و در طول روز های بیش از 5/12 ساعت گلدهی در آنها به تاخیر می افتد(Fao,2000).
سیستم ریشه ای ذرت در بر گیرنده سه نوع ریشه است:
الف- ریشه های بذری که از بذر منشا میگیرند و شماره ی آنها 3 تا 5 است (Arnon,1972).
ب- ریشه های اصلی یا دائمی که از گره های قائده ساقه منشا میگیرد.
ج- ریشه های هوایی، طوقی یا استحکامی که از گره هایی از ساقه در بالای سطح خاک منشاء می گیرند. ریشه های نوع ب و ج از ریشه های نابجا هستند. بخش عمده سیستم ریشه ای ذرت را ریشه های اصلی یا دائمی تشکیل میدهد.
3-2-1 سازگاری(شرایط رشد)
ذرت به دلیل دارا بودن تعداد زیادی رقم با دوره های رسیدگی مختلف میتواند در محدوده وسیعی از شرایط محیطی رشد کند. اصولا ذرت گیاهی است در کشور های گرمسیری با رطوبت مناسب می روید. این گیاه اکثرا در مناطق گرمتر نواحی معتدل و نواحی مرطوب رشد میکند. اصولا ذرت درعرض جغرافیایی 50 درجه شمالی تا 40 درجه جنوبی و از سطح دریا تا ارتفاع4000 متری در رشته کوه های آند و مکزیک میروید (Musiek and Dusek, 1980 ).
برای جوانه زنی و رشد سریع گیاه جوان درجه حرارت 30-26 درجه سانتی گراد خاک مناسب است معمولا در درجه حرارت کمتر از 13 درجه سانتیگراد جوانه زنی گیاه کاهش می آید و در کمتر از 10 درجه سانتیگراد متوقف میشود(Riley, 1981).
درجه حرارت مطلوب برای توسعه ریشه ها بین 30-21 درجه سانتیگراد است. درجه حرارت زیاد تنفس را افزایش میدهد(Change,1981). گزارش داد که متوسط خسارت تنفس در مناطق معتدل حدود 25% و در مناطق گرمسیری حدود 35% میزان فتوسنتز است. به هر حال یک تاثیر مهم حرارت این است که افزایش دما مخصوصا در شب، دوره پر شدن دانه را کوتاه میکند و از این طریق میزان عملکرد کاهش میابد(Jones et al., 1981; Wilsom et al.,1973).
دمای زیاد، سرعت پر شدن دانه را افزایش اما طول دوره پر شدن دانه را کاهش می دهد، در حالی که دمای کم تاثیر معکوس خواهد داشت(Jones et al., 1981) . در اغلب خاکها ذرت می تواند رشد کند اما خاکهای با زهکشی خوب و عمیق لومی و لومی شنی را که دارای مواد آلی کافی و عناصر قابل دسترس هستند، ترجیح می دهد. در خا کهایی با PH 5 تا 8، ذرت میتواند رشد کند اما نسبت به شوری خاک، نیمه حساس است و در قابلیت هدایت الکتریکی ds/m8/1 به دست می آید(دماوندی و همکاران، 1387 )، (Jones, 1985). شوری خاک می تواند اثر مشخصی روی جذب تعدادی از عناصر داشته باشد، اما تولید ماده خشک کاهش می یابد که احتمالا به دلیل کم شدن آب خاک و افزایش مواد سمی کلرید سدیم و سولفات سدیم در محلول خاک می باشد(Larson and Hanway, 1977).
4-2-1 جوانه زنی و مراحل رشد گیاه ذرت
جوانه زنی دانه ذرت شبیه خیلی از گیاهان علفی است با این تفاوت که آندوسپرم و جنین دانه ذرت بزرگتر می باشد. دانه های ذرت بلافاصله بعد از کامل شدن حتی اگر به گیاه متصل باشند، جوانه می زنند. در شرایط مناسب ریشه چه 3-2 روز پس از کاشت ظاهر می شود و ساقه چه به همراه کولئوپتیل 2-1 روز بعد، از پوسته بذر خارج می شود. ریشه های بذری که معمولا 3 عدد هستند به سرعت ظاهر می شوند. لوله سفید مزوکوتیل تا حدود 3 سانتیمتری سطح خاک رشد می کند که این مقدار به عمق کاشت بستگی دارد(دماوندی و همکاران، 1387 )، (Duncan,1975).
رشد ریشه چه تا تولید اولین ریشه بذری ادامه دارد. سپس 3 تا چند ریشه بذری رشد می کند و از اطراف جنین خارج می شود. آنها طی دو هفته اول بعد از جوانه زنی مقدار زیادی مواد غذایی را تامین میکنند و برای مدتی فعال باقی می مانند. ریشه های بذری به سرعت اهمیت خود را از دست می دهند و گیاه جوان به وسیله سیستم ریشه ای دائمی که از گره پایین ساقه به وجود می آید، نگهداری و تغذیه می شود(Purseglove, 1985).
ساقه ذرت شامل پهنک های برگ، غلاف های برگ و میان گره ها می باشد. برگ ها متناوبا” در گره هایی که در دو طرف ساقه قرار دارند، تولید می شوند (Duncan,1975).
ذرت گیاهی است یک پایه، دگرگشن با گل آذین های نر و ماده که جداگانه در یک گیاه قرار دارند. گل آذین نر تاسل و گل آذین ماده بلال نامیده میشود. در واقع بلال یک خوشه ی تغییر شکل یافته است که از یک شاخه ی جانبی کوتاه در محور بزرگ ترین برگ در وسط ساقه به وجود می آید (Purseglove, 1985).
برای تشریح مراحل رشد ذرت چند روش بیان شده است که یکی از آنها روش بیان (Larson and Hanway, 1977) است که پنج مرحله ی رشد ذرت را با خصوصیات بیان کرده اند:
1-کاشت تا سبز شدن.
2- سبز شدن تا پیدایش گل آذین نر.
3 – پیدایش گل نر تا تولید کاکل (ابریشم).
4-تولید کاکل تا رسیدگی فیزیولوژ یکی.
5-مرحله ی خشک شدن.
5-2-1 تولید ماده ی خشک
در کارولینای جنوبی به وسیله ی کارلن و همکاران. تجمع ماده خشک در ذرت با یک مدیریت خوب بررسی شده است. کل ماده ی خشک اندام های هوایی گیاه در زمان رسیدگی کامل فیزیولوژیکی 8/31 تن در هکتار بود که 3/16 تن در هکتار آن مربوط به ماده ی خشک دانه میشود. نتیجه فوق، در نسبت دانه به ساقه حدود 51% می باشد که البته بدون در نظر گرفتن بیوماس ریشه است. در مرحله رسیدگی کامل فیزیولوژیکی برگها 18% کل ماده خشک هوایی گیاه را به خود اختصاص می دهند و 8/2 تن در هکتار آن در برگهای بالایی و پایینی بلال باقی می ماند. حداکثر تجمع مواد در ساقه و گل نر 5/6 تن در هکتار بود که برابر با 20% کل بیوماس هوایی است قسمت هایی به جز دانه و چوب بلال که از تفریق محصول دانه از ماده زنده بلال و چوب بلال در مرحله رسیدگی فیزیولوژیکی به دست می آید، حدود 4/3 تن در هکتار یا تقریبا 11% ماده خشک هوایی را شامل می شود. (Karlen et al., 1988)
6-2-1 انواع ذرت
ذرت را از لحاظ شکل ظاهری دانه و نوع مصرف به انواع زیر تقسیم میکند:
الف – ذرت دندان اسبی
ب – ذرت بلوری (سخت، کهربایی)
ج- ذرت آردی
د- ذرت شیرین (قندی)
ه- ذرت بودادنی (پاپ کورن)
و- ذرت غلاف دار
ر- ذرت مومی
ز- ذرت اپک2 موتانتی از ذرت دندان اسبی است که دارای ژن مغلوبO2 می باشد.
7 -2- 1 فنولوژی ذرت
فیزیولوژیست ها رشد را به عنوان افزایش در ماده خشک تعریف کرده اند که شامل مراحل تمایز سلولی است و سهم زیادی در ماده خشک کل دارد، در تجزیه و تحلیل نهایی، نمو گیاه و شکل گیری اندام ها، منتج از سه فرایند تقسیم، بزرگ شدن و تمایز سلولی می باشد، از تجمع وزن خشک به عنوان یک متغیر مشخص کننده رشد استفاده می شود، زیرا این متغیر بیشترین اهمیت اقتصادی را دارد (Scott, 2009). از سایر متغیرهایی که تا حدودی به وزن خشک مربوط می شوند، نظیر: ارتفاع، حجم و سطح برگ نیز می توان به عنوان معیار رشد استفاده کرد. الگوی رشد سالانه به وسیله یک تابع رشد که موسوم به منحنی سیگموئیدی است مشخص می شود. اغلب محققان بیش از آنکه از نتیجه نهایی (عملکرد نهایی) رشد اطلاع داشته باشند، نیازمند اطلاعاتی در مورد ماده خشک و حوادث دوره رشد می باشند. یک راه برای شناسایی عوامل موثر بر عملکرد و تکامل گیاه، تجزیه و تحلیل رشد نام دارد که در آن از روی تجمع مواد فتوسنتزی خالص در طول زمان می توان به روند تغییر رشد پی برد. دو دیدگاه در رابطه با این موضوع به صورت تجزیه تحلیل رشد بر اساس تک بوته یا اجتماع گیاهی بیان شده است. فیزیولوژیست ها از اجتماع گیاهی برای تجزیه و تحلیل رشد استفاده می کنند. زیرا این امر بیانگر مجموع عملکرد اقتصادی است (شیرانی راد، 1379).
8-2-1 مرحله رشد برگ
در شرایطی که خاک گرم و مرطوب باشد گیاهچه های ذرت 5 روز پس از کاشت نمایان می شوند. در خاک سرد به عوامل بیماری زا وآفات حساسند و استقرار پوشش گیاهی اغلب به سرعت نمایان شدن گیاهچه بستگی دارد، تیمار بذری و استفاده از حشره کش ها برای اطمینان از دست یابی به پوشش گیاهی یکنواخت مهم است (Westerbergh and Deebley. 2002).
اگر چه برگ ها در بالای سطح خاک نمایان می شوند، اما نقطه رشد ذرت تا مرحله 4 یا 5 برگی زیر سطح خاک باقی می ماند. در خلال این مرحله به جای دمای هوا، دمای خاک بر سرعت نمو تاثیر می گذارد (Westerbergh and Deebley. 2002). عبور از ناخود پروری به خود پروری گیاهچه به ویژه در طی بحران رشد نسبت به شرایط نامساعد حساس است و اثرهای عوامل مدیریتی از جمله دمای پایین خاک همراه با خاک ورزی کاهش یافته یا فشردگی خاک در نتیجه عملیات در خاک مرطوب بر رشد و نمو گیاهچه در این مرحله آشکار می شود تا زمانی که گیاه به مرحله 8 تا 10 برگی یعنی آغازش گل تاجی می رسد تمام برگ ها آغازش یافته اند، در ادامه برگ ها نمایان شده و گسترش می یابند، پس از آن که آخرین برگ از محور ساقه خارج شد گل تاجی رویت پذیر خواهد بود (Lejeune and Bernier, 1996
9-2-1 دوره ی کاکل دهی یا گلدهی
در این دوره ذرت به بیشینه ی ارتفاع خود می رسد، دانه گرده از گل تاجی ریزش می کند و در خلال دوره گلدهی، کاکل ها از بلال خارج می شوند، این دوره برای عملکرد دانه بحرانی است. گرده فراوانی تولید می شود به گونه ای که روزانه از هر بوته ذرت در حدود 10 میلیون دانه گرده پراکنده می شود و باروری گلچه های بلال به ذرت بر اثر ناکافی بودن دانه گرده محدود می شود، کاکل هایی که از بلال خارج می شوند، باید طی 8 روز پس از پیدایش گرده افشانی شوند (Bassetti and Westgale, 1994). پس از آنکه دانه گرده روی کاکل قرار گرفت جوانه می زند و لوله گرده تشکیل می شود که باید به سمت پایین رشد کرده و تمام طول کاکل را طی کند تا امکان باروری فراهم شود، ممکن است در طی چند روز اول پس از باروری به دلیل تنش هایی مثل خشکی، کمبود عناصر غذایی، آفات و یا تراکم زیاد بوته، گلچه ها بارور نشوند یا اینکه دانه های بارور شده چند روز پس از باروری سقط شوند و نتیجه این امر کامل نشدن دانه بندی و بنابراین کاهش عملکرد است، ذرت در خلال دوره ی گلدهی به تنش های محیطی حساس است زیرا رشدگیاه و در نتیجه تقاضای فرآورده های رشد در حد بیشینه است، افزون بر این گلدهی به گونه معمول در خلال دوره ای که دمای روزانه ی هوا واحتمال کمبود آب زیاد است صورت می گیرد (Duvick and Cassman, 1999).
10-2-1 دوره ی پر شدن دانه
پرشدن سریع دانه 2 تا 3 هفته پس از کاکل دهی شروع می شود، دانه ها در طی دوره ی رشد سریع دانه با سرعت 3-4 درصد عملکرد نهایی در روز رشد می کنند (Nielsen, 2003). سرعت رشد دانه به گونه ای مستقیم با دمای غالب در ارتباط است و تا حد زیادی مستقل از تجمع ماده خشک در گیاه می باشد، اگر سرعت رشد دانه بیشتر از تجمع ماده خشک در گیاه باشد، ماده خشک لازم برای رشد دانه از ساقه، برگ ها و غلاف بلال انتقال مجدد تامین می شود (بیشتر از ساقه)، بنابراین رخداد تنش در خلال این دوره می تواند موجب افزایش خوابیدگی و مرگ زودرس برگ شود (Duvick and Cassman, 1999).
رسیدگی دانه با مشاهده پیشروی “خط شیری” در دانه ها قابل ردیابی است. این موضوع را می توان با نصف کردن بلال هنگامی که دانه دارای فرورفتگی هستند مشاهده کرد، سطح قسمت بیرونی بلال سطح صاف دانه ها را نشان می دهد، خط شیری باید در نزدیکی نوک دانه ها قابل مشاهده باشد، این خط مرز بین بخش جامد نشاسته ای و بخش شیری را که در قسمت پایین تر است نشان می دهد، به تدریج زمانی که دانه می رسد، خط به سمت پایین قاعده دانه حرکت می کند. زمانی که خط شیری به وسط دانه رسید میزان رطوبت دانه حدود 40 درصد است این خط مدت کوتاهی پیش از تشکیل لایه ی سیاه در پایین دانه ناپدید می شود و این علامت شاخص خوبی برای نزدیک شدن به زمان رسیدن فیزیولوژیک گیاه است (Nielsen, 2007a). به گونه ی معمول حداکثر ماده ی خشک کل گیاه زمانی بدست می آید که رطوبت دانه ها 40 تا 45 درصد است (یعنی نیمه خط شیری)، بیشینه ی عملکرد ذرت سیلویی می تواند با برداشت در این مرحله بدست آید، البته تا زمان تشکیل لایه سیاه در قاعده ی دانه ماده ی خشک با سرعت خیلی کمتری در دانه تجمع پیدا می کند (J. L. Bennetzen et al., 2007).


دیدگاهتان را بنویسید